تکنولوژیست جراحی اتاق عمل دانشگاه تهران

نکات برگزیده در شرح حال

یک شرح حال کامل از درد باید جمع آوری شود:

پرسش پیرامون موارد زیر:

1) وجود تهوع و استفراغ, تب, گیجی, سوز ادرار, زردی و سرفه

    ● رنگ استفراغ مهم است زیرا:       

         * مایعات روشن نشان دهنده انسداد پروگزیمال اسفنکترادی

         * استفراغ صفراوی نشان دهنده انسداد دیستال تر

        * مواد مدفوعی نشان دهنده انسداد در کولون

    ● تغییر در دفعات مدفوع که این تغییرات شامل : اسهال, یبوست یا تغییر در رنگ و قطر مدفوع می باشد.

       دراسهال خصوصیات آن مهم است زیرا:     

           * اسهال خونی نشان دهنده انتریت مهاجم یا بیماری التهابی روده

           * مایعات روشن می تواند یک علت ویروسی باشد

   ● وجود دفع گاز مهم است زیرا دفع گازعمدتا بعلت هوای بلع شده است و معمولا نشان دهنده باز بودن مسیر روده است و فقدان آن می تواند به علت انسداد یا ایلئوس باشد.

 2) سابقه عمل جراحی شکم یا عفونت زیرا چسبندگی های ناشی از عمل جراحی شکم و یا عفونت, یک علت اصلی انسداد مکانیکی روده می باشد.            

3) سابقه فامیلی سندرم های شکمی- شایع ترین علل سندرم های درد شکمی عبارتند از:زخم پپتیک,پانکراتیت الکلی,گاستریت, سنگ کلیه, سنگ کیسه صفرا یا کوله سیتیت, بیماری التهابی روده. 

4) داروهای مصرفی

    داروهایی که سبب درد شکم می شوند:        

      **  آنتی بیوتیک

        ** NSAID                                                      

         ** داروهای محرک سیستم گوارشی

   داروهایی که علایم درد را می پوشانند:         

    ×× استروئیدها

    ××ضد دردها

5) سابقه بیماری عروق محیطی یا قلبی- عروقی زیرا امکان تشکیل پلاکت های آترواسکلروتیک در عروق مزانتریک و در نتیجه ایسمکی مزانتر وجود دارد. 

6) سابقه قبلی درد شکمی

نکات برگزیده درمعاینه فیزیکی

1) مشاهده : به وضعیت قرارگیری و آرامش بیمار توجه کنید.آسیت ممکن است به صورت برآمدگی پهلوها خود را نشان دهد و پریستالتیسم روده ها ممکن است دیده نشود.یک بیمار مضطرب که دائما در حال حرکت است ممکن است کولیک کلیوی یا صفراوی داشته باشد و بیماری که ساکت و بی حرکت است پریتونیت دارد.با نگاه به پوست, خونریزی رتروپریتوئن را که بصورت کبودی در پهلو و شکم خود را نشان می دهد جستجو کنید.

2) وضعیت قرارگیری در معاینه: بیمار باید خوابیده به پشت باشد و زانوهای وی مقداری خم شود تا عضلات شکم در حالت آرامش باشد.

3) مشخص کردن محل درد: از بیمار بخواهید تا نقطه حداکثر درد خود را به شما نشان دهد و از دورترین نقطه به سمت ناحیه درد بروید تا بیمار کمتر درد بکشد و احساس راحتی بکند.

4) سمع کردن: گوش دادن هر چهارمربع شکمی, زیرا صداهای بلند و طولانی علامت یک انسداد است.

5) دق کردن: می تواند تندرنس پریتونیت را نشان بدهد و معادل لمس ملایم است که اندازه کبد را می توان محاسبه کرد.

6) لمس کردن: ایتدا به نرمی لمس کنید و بتدریج فشار دهید. لمس را از نقطه ایی که تندرنس کمتری دارد شروع کرده و به سمت نقاط دردناک بروید.شکم حاد می تواند خود را بصورت سفتی منتشر مانند یک تخته چوب و یا تندرنس موضعی نشان دهد.

7) ریباند تندرنس (حساسیت ارجاعی): به شکل ریباند مستقیم و غیر مستقیم است. در ریباند مستقیم هنگامیکه در لمس, فشار به آرامی برداشته می شود, درد تشدید می یابد. در ریباند غیرمستقیم با فشار در ناحیه ایی دیگر, بیمار اظهار درد  می کند. بطور مثال در آپاندیسیت در نقطه مک بورنی ریباند مستقیم وجود دارد و نیز دارای ریباند غیرمستقیم می باشد زیرا زمانی که ناحیه ی دیگری از شکم فشار داده می شود درد در نقطه مک بورنی نیز حس می شود.

8) گاردینگ: سفتی عضلات شکم را گاردینگ گویند که پریتونیت با گاردینگ مشخص می شود. گاردینگ به دو صورت اختیاری و غیراختیاری است. درگاردینگ اختیاری بیمار با انقباض عضلات شکم در پی کاهش درد می باشد و لی در گاردینگ غیراختیاری, درهنگام معاینه, شکم بیمار سفت است که این سفتی می تواند در یک طرف از شکم باشد.گاردینگ غیراختیاری یک یافته وخیم در پریتونیت است و نیاز به لاپاراتومی تجسسی فوری است.

9) فتق ها: شکم و کشاله ران را از نظر وجود فتق بررسی کنید.

10) معاینه رکتوم: معاینه رکتوم در ارزیابی درد شکم اجباری است.ارزیابی از نظر درد پروستات و وجود یک توده قابل لمس و دردناک ( آپاندیسیت, تومور یا آبسه). مثبت بودن تست گایاک مدفوع می تواند نشانه ی بیماری زخم پپتیک یا بیماری التهابی روده باشد.

11) معاینه لگن:معاینه لگن در ارزیابی درد قسمت تحتانی شکم در خانم ها اجباری است. وجود ترشح درواژن نشانه ی واژینیت یا سرویسیت است.دردناک بودن سرویکس درمعاینه واژینال نشانه ی سرویسیت یا بیماری التهابی لگن می باشد.

12) معاینات اختصاصی:

        علامت مورفی      

درحالیکه فشار ملایمی به ناحیه زیر دنده ها در سمت راست وارد می کنید از بیمار بخواهیدکه نفس بکشد.درد و قطع ناگهانی تنفس همراه با لمس کیسه صفرای دردناک,علامت مثبت بودن می باشد.                

       علامت پسواس       

 در حالیکه بیمار در وضعیت خوابیده به پشت یا خوابیده به یک طرف است پاهای وی را باز کنید. حرکت دردناک,علامت مثبت است و با آبسه های پسواس و آپاندیسیت رتروسکال همراهی دارد.   

       علامت ابتراتور      

  در حالیکه بیماربه پشت خوابیده, اندام تحتانی را به میزان 90 درجه در مفصل زانو و ران خم کرده و پا را به سمت خارج بچرخانید. ایجاد درد نشانه آپاندیسیت رتروسکال است.

      علامت روزینگ 

 RLQلمس شود , درد در ناحیه LLQ ایجاد می شود.  

نگارش و تدوین توسط دانیال ساکی

برگفته شده از کتاب On Call Surgery